ABD'de federal hükümet, Kongre'nin yeni mali yıl başlamadan önce bütçe tasarısını onaylayamaması nedeniyle resmen kapandı. 1 Ekim itibarıyla başlayan 2026 mali yılı öncesinde geçici finansman yasası Kongre'den geçemediği için kamu hizmetlerinde önemli kısıtlamalar devreye girdi. Bu durum, yaklaşık 750 bin kamu çalışanının ücretsiz izne çıkarılması anlamına geliyor. Son kapanma, 2019 yılında yaşanmıştı ve o günden bu yana ilk kez federal düzeyde böyle bir duraklama meydana geldi.
Senato’da hem Demokratlar hem de Cumhuriyetçiler tarafından sunulan geçici bütçe tasarıları yeterli oyu alamadı. Taraflar arasında özellikle sağlık hizmetleri, Medicaid kesintileri ve harcama seviyeleri gibi başlıklarda uzlaşı sağlanamadı. Kongre'nin iki kanadında yaşanan bu çıkmaz, ülkenin temel hizmetler dışında birçok kamu faaliyetinin durmasına neden oldu.
"Temel Olmayan" Kamu Hizmetlerine Ara Verildi
Amerikan yasalarına göre, mali yılın başlangıcı olan 1 Ekim'e kadar bütçe onaylanmazsa ya da geçici bir bütçe kabul edilmezse hükümet harcama yetkisini kaybediyor. Bu durum, sadece temel kamu hizmetlerinin sürdürülebildiği anlamına geliyor. Ordudan sağlık sistemine kadar bazı birimler faaliyetlerine devam ederken, parklar, müzeler ve bazı resmi daireler kapatılıyor. Temel hizmetlerde görev yapan personel ise geçici süreyle maaşlarını alamıyor.
Kapanmanın etkilediği çalışanlar arasında federal kurum personeli, araştırma görevlileri, müze çalışanları ve idari personel yer alıyor. ABD Kongresi Bütçe Ofisi’nin tahminine göre yaklaşık 750 bin kişi geçici olarak işine ara vermek zorunda kalacak. Bu kişiler, bütçe kabul edilene kadar maaş alamayacak.
Altın Fiyatlarında Yükseliş, Dolar Geriledi
Hükümetin kapanması, ekonomik göstergeleri de etkiledi. Belirsizlik nedeniyle yatırımcılar güvenli liman olarak gördükleri altına yöneldi. Bu gelişme, altın fiyatlarında hızlı yükselişe neden oldu. Ons altın yüzde 0,4 artışla 3.872,87 dolara çıkarken, vadeli işlemlerde ons altın yüzde 0,7 değer kazandı ve 3.901,40 dolar seviyesine ulaştı. Türkiye’de gram altın fiyatı ise 5.161 TL ile yeni bir zirveye ulaştı. Aynı dönemde dolar endeksi haftanın en düşük seviyelerinden işlem gördü.