Türkiye’de 2017 yılında tespit edilen kahverengi kokarca, aradan geçen sürede hızla yayılarak tarımsal üretim için ciddi bir tehdit haline geldi. 300’ün üzerinde bitkiyle beslenebilen zararlı, özellikle fındıkta verim ve kalite kaybına yol açıyor. Sokucu emici ağız yapısıyla bitkilerin öz suyunu emen böcek, hem ürüne hem de tohuma zarar veriyor. Doğal düşmanının bulunmaması ve coğrafi koşulların uygunluğu nedeniyle popülasyonu artan kahverengi kokarcaya karşı kimyasal, biyoteknik ve biyolojik yöntemler uygulanıyor. Ancak artan yoğunluk nedeniyle yeni mücadele yolları da gündeme geldi
Karadeniz Teknik Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü tarafından yürütülen çalışmada, kahverengi kokarcayı enfekte ederek öldüren mikroorganizmalar üzerinde araştırmalar yapılıyor. Laboratuvar ortamında yapılan deneylerde özellikle iki mantar türünün böcek üzerinde yüksek öldürücü etki gösterdiği belirlendi. Bu türlerden yerli bir biyolojik ilaç geliştirilmesi hedefleniyor
İki Mantar Türü Öne Çıktı
KTÜ Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. İsmail Demir, kahverengi kokarcanın kısa sürede yüksek popülasyona ulaştığını belirtti. Zararlıya karşı kimyasal mücadele ve feromon tuzaklarının kullanıldığını, biyolojik mücadelede ise samuray arısı yönteminin uygulandığını ifade etti. Ancak mevcut popülasyon yoğunluğu nedeniyle farklı yöntemlerin de devreye alınması gerektiğini söyledi
Demir, mantar sporlarının böceğin üzerine temas ederek enfeksiyon başlattığını ve bu nedenle sokucu emici ağız yapısına sahip kahverengi kokarca için uygun bir yöntem sunduğunu aktardı. Laboratuvar çalışmalarında 20 farklı mantar türü denendiğini, bunlardan iki tanesinin yüksek etki gösterdiğini açıkladı
Yerli Biyolojik İlaç Hedefleniyor
Elde edilen sonuçların ardından iki mantar türünden yerli bir biyolojik ilaç geliştirilmesi planlanıyor. İlacın doğadaki etkinliği ve hedef dışı canlılar üzerindeki etkileri test edilecek. Yan etki tespit edilmemesi halinde üretim ve ticarileştirme sürecine geçilmesi ve çiftçilerin kullanımına sunulması amaçlanıyor
Kahverengi kokarcanın popülasyon yoğunluğunun halen artış ve yayılma sürecinde olduğuna dikkat çekilirken, özellikle yeni alanlara doğru ilerlemesinin risk oluşturduğu belirtiliyor. Uzmanlar, eş zamanlı ve geniş kapsamlı mücadele yürütülmesi gerektiğini ifade ediyor