İngiltere’de yaşayan 2 yaşındaki Lyla Story, sağlıklı ve neşeli bir çocuktu. Ancak ikinci yaş gününden sadece haftalar sonra başlayan hafif semptomlar, kısa sürede büyük bir trajediye dönüştü. Başlangıçta bademcik iltihabı teşhisi konulan Lyla, belirtilerin görülmesinden sadece 16 saat sonra yaşamını yitirdi. Minik Lyla’nın ölümüne neden olan hastalık, erken belirtileri kolayca atlanabilen ancak çok hızlı ilerleyen tip 1 diyabet çıktı. Lyla’nın ailesi şimdi, benzer vakaların tekrar yaşanmaması için sağlık sisteminde değişiklik yapılmasını istiyor.
Tip 1 diyabet, bağışıklık sisteminin pankreasta insülin üreten hücrelere saldırması sonucu gelişiyor. Vücut, aniden insülin üretimini durdurduğu için özellikle çocuklarda belirtiler çok kısa sürede ağırlaşabiliyor. Lyla’da da klasik diyabet belirtileri olan sık idrara çıkma, aşırı susama, halsizlik, iştahsızlık, kilo kaybı gibi semptomlar vardı ancak teşhis konulamadı. Aile hekimi, küçük kıza bademcik iltihabı diyerek antibiyotik reçete etti. Ancak teşhis yanlıştı ve Lyla, muayene edildiği günün gecesi hayatını kaybetti.
Belirtileri Tanımak Hayat Kurtarıyor: Tip 1 Diyabet Küçük Çocuklarda Çok Daha Tehlikeli
Lyla'nın ölümünün ardından yapılan otopside, küçük kızın HbA1c (kan şekeri) değerinin olması gerekenden iki kat fazla, yani 89 mmol/mol olduğu belirlendi. Ayrıca Lyla’da diyabetik ketoasidoz (DKA) gelişmişti. DKA, vücudun enerji için hızla yağ yakmaya başlamasıyla oluşan ve kana asitli ketonların salınmasına neden olan hayati bir komplikasyon.
Uzmanlar, özellikle 7 yaş altındaki çocuklarda pankreastaki insülin hücrelerinin yeterince gelişmediğini ve bu nedenle bağışıklık sistemi saldırılarına karşı savunmasız kaldığını belirtiyor. Bu durum da tip 1 diyabetin çocuklarda neden bu kadar hızlı ve ölümcül ilerlediğini açıklıyor.
Pediatri uzmanı Dr. Chris Cooper, “Yorgunluk, aşırı susama, sık idrara çıkma ve kilo kaybı çocuklarda tip 1 diyabetin en yaygın dört belirtisidir” diyor. Ancak bu belirtiler sıklıkla grip, mide virüsü veya diş çıkarma gibi daha sıradan rahatsızlıklarla karıştırılıyor. Cooper’a göre, çocuklar genellikle durumlarının ciddiyetini anlatamadığı için, tanı koymada tüm sorumluluk yetişkinlerde kalıyor.
“Lyla Yasası” Yolda: Aileden Sağlık Sistemi İçin Tarihi Çağrı
Lyla'nın ailesi şimdi “Lyla Yasası” adı altında bir kampanya yürütüyor. Bu yasa ile çocuklarda yukarıda belirtilen semptomların görülmesi halinde doktorların otomatik olarak diyabet testleri yapması zorunlu hale gelecek. Ayrıca bu testleri uygulamayan hekimlerin farkındalık eğitimine yönlendirilmesi isteniyor.
Lyla'nın babası John Story, “Bu süreçte yüzlerce benzer vaka olduğunu öğrendik. Bu kadar çok çocuk DKA teşhisiyle yoğun bakıma kaldırılmış. Bazılarının sonu da bizimkisi gibi trajik olmuş. Bizim çocuğumuz geri gelmeyecek, ama başkalarının çocukları için sistem değişmeli,” diyor.