ABD ile İran arasında sağlanan iki haftalık ateşkes kararı, küresel ölçekte dikkat çekerken sürecin perde arkasında yaşananlar da ortaya çıkmaya başladı. Uzun süre müzakereye kapalı bir tutum sergileyen İran’ın ani karar değişikliği, diplomasi trafiğinin ne kadar yoğun geçtiğini gözler önüne serdi. Özellikle son günlerde artan gerilim ve sert açıklamaların ardından gelen bu uzlaşma, birçok kritik gelişmenin üst üste yaşandığını gösterdi. Ateşkesin nasıl sağlandığı ve hangi faktörlerin etkili olduğu ise merak konusu oldu.
Ateşkes Nasıl Sağlandı?
ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’a Hürmüz Boğazı’nı açması için verdiği sürenin dolmasına saatler kala, Tahran yönetiminin iki haftalık ateşkesi kabul etmesi dikkat çekti. Bu kararın arkasında ise İran’ın yeni dini lideri Mücteba Hamaney’in sürece doğrudan müdahil olması en kritik gelişme olarak öne çıktı.
Axios’un çok sayıda kaynağa dayandırdığı habere göre, ABD ile İran arasında yürütülen müzakereler oldukça gergin başladı. ABD’nin Orta Doğu Temsilcisi Steve Witkoff, İran’ın sunduğu teklifleri sert şekilde eleştirirken, gün boyunca Pakistanlı arabulucular taraflar arasında taslak metinleri taşıdı. Türkiye ve Mısır’daki diplomatik temasların da katkısıyla gece saatlerinde ateşkes için ortak bir çerçeve oluşturuldu.
Sürecin kırılma noktası ise Mücteba Hamaney’in müzakerecilere verdiği “anlaşın” talimatı oldu. Kaynaklara göre bu talimat, tarafların uzlaşma yönünde ilerlemesini sağladı. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi’nin de hem müzakereleri yürütmede hem de iç dengeleri sağlamada önemli rol oynadığı belirtildi. Ayrıca Çin’in İran’a süreci yumuşatması yönünde telkinde bulunduğu da aktarıldı.
Öte yandan Trump’ın sert açıklamaları sonrası İran’ın masadan kalktığı yönündeki iddiaların gerçeği yansıtmadığı ifade edildi. Aksine görüşmelerin ilerleme kaydettiği ve ateşkesin son aşamaya geldiği belirtildi. Trump’ın İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile yaptığı görüşmenin ardından sürecin hızlandığı, Pakistan Genelkurmay Başkanı ile yapılan temaslarla ise anlaşmanın son halini aldığı bildirildi.
Ateşkesin ilan edilmesinin ardından gözler şimdi 10 Nisan’da Pakistan’da yapılacak yeni müzakerelere çevrildi. Taraflar arasındaki görüş ayrılıklarının devam ettiği ve sürecin hâlâ kırılgan olduğu ifade edilirken, olası yeni gelişmelerin ateşkesin kalıcılığı açısından belirleyici olacağı değerlendiriliyor.
