Yapay zeka teknolojilerinin insan müdahalesi olmadan kendi kodlarını yazabilme ve kendi halefini tasarlayabilme kapasitesine yaklaşması, küresel ölçekte yeni tartışmaları beraberinde getirdi. Uzmanlar ve bazı teknoloji kuruluşları, sistemlerin otonom şekilde evrimleşebileceği bir eşiğe yaklaşıldığını belirterek “yapay zekanın gelişimine ara verilmesi” yönünde çağrılar yapıyor. Bu tartışmalar, hem teknik hem de etik boyutuyla uluslararası kamuoyunda geniş yankı buluyor.
ABD merkezli yapay zeka şirketi Anthropic, yayımladığı “When AI builds itself” başlıklı makalede yapay zekanın geldiği noktaya dikkat çekti. Şirket, bir modelin insan müdahalesi olmadan kendi halefini tasarlayıp eğitebildiği teorik eşiğin sanılandan daha yakın olduğunu belirtti. Açıklamada, Claude sistemine entegre edilen kodların yüzde 80’inden fazlasının doğrudan model tarafından yazıldığı ifade edildi. Bu oranın 2025 yılı başlarında tek haneli seviyelerde olduğu aktarıldı.
Beş Aşamalı Gelişim Süreci
Anthropic raporunda yapay zekanın gelişimini beş aşamada ele aldı. İlk aşamada sistemlerin insanlara yardımcı araçlar olarak konumlandığı belirtilirken, ikinci aşamada üretken yapay zekaların kod yazımında aktif rol üstlendiği ifade edildi. Üçüncü aşamada ajan sistemlerin kendi kendine kod yazabildiği, dördüncü aşamada ise kodları çalıştırıp görevleri başka yapay zekalara devredebilen bir yapıya ulaşıldığı kaydedildi. Şirketin öngördüğü beşinci aşamada ise sistemlerin kendi modellerini oluşturup eğitebilecek seviyeye ulaşacağı değerlendirildi.
Küresel Durdurma Çağrıları
Yapay zekanın sınırlandırılması yönündeki çağrılar daha önce de gündeme gelmişti. Future of Life Institute tarafından Mart 2023’te yayımlanan açık mektupta, GPT-4’ten daha güçlü sistemlerin eğitimine en az altı ay ara verilmesi talep edilmişti. Mektubu imzalayanlar arasında Elon Musk da yer almıştı.Geçtiğimiz aylarda Pope Leo XIV da yapay zekaya ilişkin açıklamalarda bulunarak sistemlerin askeri ve ekonomik rekabetten arındırılması gerektiğini ifade etti.
Yatırımlar Hız Kesmeden Sürüyor
Tartışmalara rağmen küresel yapay zeka pazarı büyümeye devam ediyor. Gartner’ın Mayıs 2026 tarihli raporuna göre, küresel yapay zeka harcamalarının 2026 yılında 2,59 trilyon dolara ulaşması bekleniyor. Bu rakamın 2025’te 1,76 trilyon dolar seviyesinde olduğu ve yıllık bazda yüzde 47 artışa işaret ettiği belirtildi. 2027 yılı için ise 3,49 trilyon dolar seviyesinde harcama öngörülüyor.Yapay zekanın teknik kapasitesindeki artış ve ekonomik büyüklüğü, bu alandaki düzenleme ve sınırlandırma tartışmalarını daha da görünür hale getiriyor.
