Söz konusu tren hangi demiryolu hattına aitti? Hangi yıllar arasında inşa edilen bir proje kapsamında hizmet verdi? Osmanlı Devleti bu hattı hangi amaçlarla kurdu? Demiryolunun Orta Doğu’daki siyasi ve askeri dengeler üzerindeki etkisi neydi? I. Dünya Savaşı sırasında neden hedef hâline geldi? İngiltere projeye neden karşı çıktı? Arap Yarımadası’nda yaşanan gelişmeler bu hattı nasıl etkiledi? Tren hangi saldırı sonucunda durduruldu? Günümüzde trenin bulunduğu yer neresi olarak biliniyor?
105 Yıldır Çölde Duran Osmanlı Treni Nerede?
Hicaz Demiryolu, Osmanlı Devleti döneminde Sultan II. Abdülhamid tarafından 1900–1908 yılları arasında Şam ile Medine arasında inşa ettirilen ve toplam 1322 kilometre uzunluğa sahip olan bir demiryolu hattıydı. Hamidiye Hicaz Demiryolu adıyla da bilinen hat, Osmanlı’nın Orta Doğu’daki askerî, idarî ve ticari bağlantılarını güçlendirmeyi hedefliyordu.
Proje kapsamında İstanbul’dan Şam’a, oradan da Mekke ve Medine’ye uzanan kesintisiz bir ulaşım ağı planlandı. Demiryolunun faaliyete geçmesiyle birlikte bölgedeki birçok yerleşim alanında ekonomik hareketlilik artarken, kamu yapıları ve altyapı çalışmaları da hız kazandı. Ancak I. Dünya Savaşı sürecinde demiryolu hattı, Osmanlı’nın cepheler arası lojistik gücünü artırdığı gerekçesiyle İngiltere tarafından stratejik bir tehdit olarak değerlendirildi.
Bu dönemde İngilizler, Arap Yarımadası’ndaki kabileleri Osmanlı yönetimine karşı kışkırtmaya başladı. 1916 yılında Şerif Hüseyin öncülüğünde başlatılan isyan sürecinde, İngiliz istihbaratı adına faaliyet gösteren T. E. Lawrence önemli bir rol üstlendi. 1917 yılında Hicaz Demiryolu üzerinde ilerleyen Osmanlı askerlerini ve sivilleri taşıyan bir tren, Arabistan çölünde bir köprü geçişi sırasında düzenlenen saldırıyla raydan çıkarıldı.
Patlama sonrası tren devrildi ve kullanılmaz hâle geldi. Bu saldırı, Osmanlı’nın bölgeyle olan demiryolu bağlantısının kopmasına neden oldu. Saldırıya uğrayan trenin enkazı, günümüzde Suudi Arabistan sınırları içerisinde, çöl alanında bulunduğu noktada hâlen görülebilmektedir. Yaklaşık 105 yıldır aynı yerde duran bu tren, Hicaz Demiryolu’na yönelik saldırıların somut izlerinden biri olarak kabul edilmektedir.
