Kriz anlarında sosyal medyaya başvurarak bilgi edinmek adeta bir refleks haline geliyor. Ancak, bu dönemlerde yanlış bilgilerin kolayca yayıldığını ve manipülasyonların arttığını gözlemlemek önemlidir. İsrail ile Filistin arasındaki gerginlik sürecinde, masum insanların en çok zarar gördüğü ve bu durumu daha da kötüleştirecek yanlış bilgilerin her iki tarafta da yerleştirildiği görülmektedir. Dezenformasyon yapmak kolaydır, ancak sonuçları oldukça ağırdır.
Çatışma sürecinde, tarafların birbirlerine olayları yüklemeye ve kendilerini haklı göstermeye çalıştıklarına şahit oluyoruz. Hangi tarafın haklı olduğunu tartışmak bir yana, karşılıklı olarak paylaşılan bazı yanlış bilgilere odaklanmak önemlidir.
Öncelikle, hastane saldırısıyla ilgili en güncel örnek üzerinden başlayalım. İsrail merkezli hesaplar, saldırıya ait olduğunu iddia ettikleri bir videoyu Hamas roketlerinden biri olduğunu iddia ederek defalarca paylaştılar. Ancak, daha sonra bu videonun hastane saldırısıyla bağlantılı olup olmadığı belirsizdi ve İsrail tarafından paylaşım kısa bir süre sonra değiştirildi.
Sosyal Medya Manipülasyonu Araştırmacısı Dr. Tuğrulcan Elmas, İsrail'in trol operasyonları hakkında şu değerlendirmeyi yapmaktadır: "İsrail, hastanenin vurulmasından otomatik olarak sorumlu tutulduğunda, sosyal medyadaki tepkiye tepki olarak 'İsrail, hastane vurdu' anlatısının sosyal medyada tekelleşmemesi için eski videoları buzluktan çıkarıp trollere yaydırıyor. Bu şekilde olayı çözene kadar zaman kazanmayı ve Hamas'ın vurduğunu kanıtlarlarsa bizi boşuna suçladınız demeyi amaçlıyor. Kanıtlayamazlarsa bile olayı sulandırıp komplo teorileriyle 'Bunlar hep Hamas'ın oyunları' diyerek kendi destekçilerini konsolide etmeye çalışıyor."
Bir diğer örnekte, Mısırlı vatandaşların Gazze'ye yardım götürdüğü iddiasıyla paylaşılan bir video bulunmaktadır. Ancak, video 31 Ağustos 2023 tarihinde yüklenmiş olup saldırıların çok öncesine dayanmaktadır. Video, asıl açıklamasında Libya'dan bahsetmektedir.
Yine, eski bir videoyu Filistin'e destek olduğunu düşünerek paylaşan Melih Gökçek gibi örnekler de mevcuttur. Bu tür paylaşımların gerçeklikten uzak olduğunu ve manipülasyon amaçlı olduğunu görmek önemlidir.
Ayrıca, Gazze'de insanların ayaklandığı iddiasıyla paylaşılan bir görüntü de dikkat çekmiştir. Ancak, İsrail'in Gazze bölgesinde elektriği kestiği bilinmektedir. Aynı görüntünün daha önce farklı şekillerde yorumlanarak haber sayfaları tarafından paylaşıldığı da bilinmektedir.
Hamas'ın su borularından roket yapıyor iddiası da sosyal medyada ortalığı karıştırmıştır. Ancak, İngiliz gazetesi The Telegraph tarafındançürütülen bir haberde, Hamas'ın su borularını roket yapımında kullandığına dair bir kanıt bulunmamaktadır.
Bu örneklerden de anlaşılacağı gibi, İsrail-Filistin gerginliği sürecinde sosyal medyada karşılıklı olarak yapılan dezenformasyonlar oldukça yaygındır. Her iki taraf da kendi propagandalarını desteklemek için yanlış bilgilere başvurabilmektedir. Bu nedenle, sosyal medyada gördüğünüz bilgilere kesinlikle inanmamak ve doğruluklarını doğrulamak için kaynakları kontrol etmek önemlidir.
Gerçekleri doğrulamak için güvenilir haber kaynaklarına başvurmak, olayları objektif bir şekilde değerlendirmek için önemlidir. Ayrıca, sosyal medyada paylaşılan videoların ve fotoğrafların tarihlerini, kaynaklarını ve doğruluklarını araştırmak da gereklidir. Bu şekilde, kendi önyargılarımıza kapılmadan daha gerçekçi bir bakış açısıyla olayları değerlendirebiliriz.
