Sigara kullanımı beyni nasıl etkiliyor, uzun yıllar tütün kullanmak beyin yapısında değişikliğe yol açıyor mu? Bilimsel çalışmalar sigaranın zararlarının yalnızca akciğerler, kalp ve damar sistemiyle sınırlı olmadığını, beynin yapısında da ölçülebilir değişikliklerle ilişkili olabileceğini gösteriyor. Kanuni Sultan Süleyman Eğitim Araştırma Hastanesi Nöroloji Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Mehmet Demir'in aktardığı araştırmalarda, sigara kullanımının hafıza, dikkat, dil ve muhakeme gibi bilişsel işlevlerle bağlantılı serebral kortekste incelmeyle ilişkili olduğu belirtiliyor. 504 kişinin beyin MR görüntülerinin incelendiği çalışmada da sigara kullananlarda bazı beyin bölgelerinde kortikal incelme tespit edildiği bildirildi. Üstelik bu değişikliklerin yalnızca ileri yaşlarda değil, genç erişkinlerde de görülebildiği ifade ediliyor.
Sigara Beynin Hangi Bölgelerini Etkiliyor?
Nöroloji Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Mehmet Demir'in verdiği bilgilere göre serebral korteks; hafıza, dikkat, dil ve muhakeme dahil çok sayıda bilişsel işlev açısından önemli görev üstleniyor. Korteks kalınlığındaki değişimler bu nedenle beyin sağlığının değerlendirilmesinde kullanılan göstergeler arasında bulunuyor.
504 kişinin beyin MR görüntülerinin değerlendirildiği araştırmada sigara kullanımı ile yaygın kortikal incelme arasında ilişki tespit edildiği aktarıldı. Değişimin ön frontal bölgelerde daha belirgin olduğu kaydedildi.
Sonraki çalışmalarda da ön frontal bölgeler, insula ve Alzheimer hastalığının erken dönemlerinde atrofi görülebilen bazı alanlarda benzer bulgular elde edildiği belirtildi. Genetik verilerden yararlanan Mendelyen randomizasyon çalışmalarının da sigara kullanımı ile gri madde hacmindeki azalma arasındaki bağlantıya dair veriler sunduğu ifade edildi.
Demir, korteks kalınlığının yalnızca beynin hacmiyle ilgili olmadığını; nöron yoğunluğu, hücreler arasındaki bağlantılar ve dokunun yapısal bütünlüğü hakkında da bilgi verdiğini belirtiyor.
Araştırmalara göre sigara kullanımı karar verme, dürtü kontrolü, dikkat ve duygu düzenleme süreçlerinde görev alan beyin bölgelerini etkileyebiliyor. Hafızayla yakından ilişkili hipokampusun hacminde de azalma görülebileceği aktarılıyor.
Sigaranın beyin üzerindeki etkilerinde birden fazla mekanizmanın rol oynadığı belirtiliyor. Oksidatif stres, nöroinflamasyon ve damar yapısındaki bozulmalar bunlar arasında gösteriliyor. Tütün dumanındaki toksik maddelerin sinir hücrelerine zarar verebildiği ve beyne giden kan akımını olumsuz etkileyebildiği ifade ediliyor.
Sigara Kullanımı Demans Riskini Artırabilir
Kortikal incelmenin genç erişkinlerde de tespit edilebildiğini belirten Demir, beyin gelişiminin sürdüğü dönemlerde tütün maruziyetinin ayrıca dikkate alınması gerektiğini söylüyor. Pasif içiciliğin de sağlık açısından risk taşıdığına dikkat çekiliyor.
Bilimsel çalışmalarda yaşam boyunca tüketilen sigara miktarı arttıkça kortikal incelme ve beyin hacmindeki azalmanın da artabildiğine ilişkin bulgular bulunuyor.
Beyindeki bu değişikliklerin uzun vadede hafıza, dikkat ve günlük yaşam becerilerindeki gerilemeyle ilişkili olabileceği belirtiliyor. Sigara kullanımı, değiştirilebilir demans risk faktörleri arasında değerlendiriliyor ve hem Alzheimer tipi hem de vasküler demans açısından risk oluşturabiliyor.
Sigarayı bırakmanın ise beyin sağlığı açısından olumlu etkileri olabileceği aktarılıyor. Demir'e göre sigarayı bırakan bazı kişilerde korteks yapısında zaman içerisinde kısmi toparlanma görülebiliyor. Bununla birlikte uzun süreli tütün kullanımından kaynaklanan bazı değişikliklerin etkisinin yıllarca devam edebileceği belirtiliyor.
Bu nedenle tütün kullanımından uzak durmak ve sigarayı mümkün olan en erken dönemde bırakmak, beyin sağlığını korumaya yönelik alınabilecek önlemler arasında gösteriliyor.
