ABD Başkanı Donald Trump, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile Beyaz Saray’da düzenlediği ortak basın toplantısında, Gazze Şeridi’ni devralacaklarını açıkladı. Trump, bölgedeki yıkımı kaldıracaklarını, Amerikan askerlerini güvenlik için konuşlandırabileceklerini ve bölgeyi istikrara kavuşturacaklarını iddia etti. Ancak Trump’ın Filistin halkının başka ülkelere gönderilmesi ile ilgili ifadeleri ve Gazze’ye uzun vadeli olarak sahip olacaklarını söylemesi, uluslararası hukuk açısından ağır bir ihlal olarak değerlendirildi.

Bu gelişmelerin ardından akıllara "Uluslararası hukuk ne diyor?", "ABD Gazze'yi devralabilir mi?", "Cenevre Sözleşmesi ve Roma Statüsü bu konuda hangi hükümleri içeriyor?" soruları geldi. İşte detaylar…

Trump’ın Gazze Planı Uluslararası Hukuka Uygun mu?

Trump’ın açıklamaları, uluslararası insancıl hukukun temel ilkeleriyle çelişiyor. Özellikle 1949 tarihli 4. Cenevre Sözleşmesi ve 1998 Roma Statüsü bu tür uygulamaları savaş suçu ve insanlığa karşı suç olarak tanımlıyor.

1. Cenevre Sözleşmesi’ne Göre İşgal ve Zorla Göç Yasağı

4. Cenevre Sözleşmesi’nin 49. Maddesi açıkça şu ifadeleri içeriyor:
"Bireysel ya da toplu zorla nakillerin yanı sıra, işgal altındaki topraklardan sivil nüfusun zorla sınır dışı edilmesi yasaktır."

Bu maddeye göre, Filistin halkının zorla göç ettirilmesi veya başka ülkelere gönderilmesi uluslararası hukuka aykırıdır. Ayrıca İşgalci bir gücün (ABD veya İsrail) işgal ettiği topraklara kendi sivil nüfusunu yerleştirmesi de yasaktır.

4. Cenevre Sözleşmesi’nin 147. Maddesi ise, zorla göç ettirme, hukuksuz alıkoyma ve zorla sınır dışı etme gibi eylemleri "ağır ihlal" olarak tanımlar ve savaş suçu olarak kabul eder.

2. Roma Statüsü’ne Göre İnsanlığa Karşı Suç

1998 Roma Statüsü’nün 7. Maddesi uyarınca:
"Uluslararası hukuk kapsamında izin verilen sebepler olmaksızın bir veya birden fazla kişinin zorla nakledilmesi ya da sınır dışı edilmesi, insanlığa karşı suçtur."

Bu maddeye göre, Filistinlilerin zorla göç ettirilmesi veya Gazze’nin ABD tarafından devralınması insanlığa karşı suç teşkil eder. Bu tür ihlaller Uluslararası Ceza Mahkemesi’nin (UCM) yetki alanına girer ve sorumlular hakkında yargılama yapılabilir.

Türkiye ve Uluslararası Toplumdan Sert Tepkiler Geldi

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Trump’ın açıklamalarına karşı sert bir duruş sergileyerek şu ifadeleri kullandı:
"Ne bölgenin ne de bizim kabul edebileceğimiz bir durum. Bunu düşünmek bile abesle iştigal. Gazze halkını denklem dışı bırakmaya çalışan inisiyatiflere karşıyız."

Bunun yanı sıra, BM Genel Sekreteri António Guterres, zorla göç ettirmenin uluslararası hukuk tarafından kesin şekilde yasaklandığını belirterek, Trump’ın önerisinin "etnik temizlik" olarak değerlendirilebileceğini ifade etti.

Etnik Temizlik Suçlaması

Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi Uluslararası Hukuk Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Emete Gözügüzelli, Trump’ın açıklamalarının sistematik insanlığa karşı saldırının bir parçası olduğunu belirtti ve şunları söyledi:
"Filistinlilerin başka ülkelere gönderilmesi, nüfus yapısının değiştirilmesi ve Gazze’nin ABD tarafından devralınması gibi adımlar etnik temizlik olarak nitelendirilir. Bu, uluslararası hukuk kapsamında ağır bir suçtur ve mutlaka uluslararası mahkemelere taşınmalıdır."

BM İnsan Hakları Konseyi, daha önce Bosna-Hersek, Sudan ve Ruanda’daki çatışmalar sırasında zorla göç ettirme ve etnik temizlik uygulamalarını insanlığa karşı suç olarak kabul etmişti. Trump’ın Gazze için sunduğu plan da benzer bir hukuki çerçeveye oturtularak suç teşkil edebilir.

Trump’ın Gazze Planı Gerçekleşebilir mi?

Uluslararası hukuk açısından bakıldığında, ABD’nin Gazze’yi devralması veya Filistinlilerin başka ülkelere gönderilmesi mümkün değildir.

  • BM Güvenlik Konseyi’nin kararları ve uluslararası hukuk normları, Gazze’nin ABD veya başka bir ülke tarafından işgal edilmesini yasaklamaktadır.
  • Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM), bu tür girişimleri savaş suçu ve insanlığa karşı suç olarak değerlendirmektedir.
  • Trump’ın planı, uluslararası toplum tarafından büyük bir direnişle karşılanmıştır ve uygulanması halinde ABD’nin ciddi hukuki ve diplomatik yaptırımlarla karşı karşıya kalması mümkündür.

Uluslararası Hukuk Trump’ın Planına İzin Vermiyor

Trump’ın Gazze’yi devralma ve Filistin halkını başka ülkelere gönderme planı, uluslararası hukukun açık ihlali anlamına geliyor.

4. Cenevre Sözleşmesi, Roma Statüsü ve BM İnsan Hakları Konseyi kararları, zorla göç ettirmeyi ve işgal altındaki toprakların devralınmasını savaş suçu ve insanlığa karşı suç olarak kabul etmektedir.

Bu nedenle, uluslararası yargı mercileri ve diplomatik baskılar aracılığıyla bu tür girişimlerin önlenmesi gerektiği vurgulanıyor.

Trump’ın planı bölgeye barış getirmek yerine, uluslararası hukukun ihlali anlamına geliyor ve büyük bir kriz yaratma potansiyeline sahip.