Akıllı telefonlar, sosyal medya platformları ve yapay zekâ uygulamaları günlük hayatın vazgeçilmez parçaları arasına girerken, ekran karşısında geçirilen sürenin çocuklar ve gençler üzerindeki etkileri de tartışılmaya devam ediyor. Dijital teknolojiler bilgiye ulaşmayı kolaylaştırıyor, iletişimi hızlandırıyor ve eğitimden iş hayatına kadar pek çok alanda yeni imkanlar sağlıyor. Ancak kontrolsüz ve uzun süreli kullanımın dikkat süresi, öğrenme becerileri ve sosyal ilişkiler üzerinde olumsuz etkiler oluşturabileceği belirtiliyor. Üsküdar Üniversitesi Kurucu Rektörü, NPİSTANBUL Hastanesi Yönetim Kurulu Başkanı ve Psikiyatrist Prof. Dr. Nevzat Tarhan, sosyal medya akışında uzun süre vakit geçirilmesi ve arka arkaya kısa videolar izlenmesiyle beynin sürekli yeni uyaranlarla karşı karşıya kaldığını ifade ediyor. Tarhan’a göre söz konusu alışkanlık zaman içerisinde dikkat dağınıklığına ve “beyin sisi” olarak adlandırılan zihinsel bulanıklığa yol açabiliyor. Çocukların ve gençlerin ekran kullanımında daha fazla takip edilmesi gerektiğini belirten Tarhan, çözümün yalnızca telefon, tablet veya bilgisayar kullanımını sınırlandırmaktan geçmediğini aktarıyor. Spor, sanat, oyun, sosyal etkinlikler ve aile içerisinde geçirilen kaliteli zamanın artırılması öneriliyor.
Çocuklarla Kaliteli Zaman Geçirmek Önem Taşıyor
Prof. Dr. Nevzat Tarhan, çocukların dijital dünyanın olumsuz etkilerinden korunmasında aile içindeki iletişimin önemli yere sahip olduğunu belirtiyor.
Birlikte kitap okumak, oyun oynamak, yürüyüşe çıkmak ve sohbet etmek gibi günlük faaliyetlerin aile ilişkilerini güçlendirirken çocukların sosyal gelişimine de katkıda bulunabileceğini ifade ediyor.
Tarhan, 6 yaşından küçük çocukların ekranla ebeveyn gözetiminde tanışmasının önem taşıdığını dile getiriyor. Çocukların gerçek yaşam deneyimlerinin artırılması, spor ve sanat faaliyetlerine yönlendirilmesi ve kendilerine hedef belirlemelerinin desteklenmesi de öneriler arasında bulunuyor.
Yapay zekânın bilgiye daha hızlı ulaşma imkanı sağladığını aktaran Tarhan, empati, sosyal ilişkiler, bilinç ve yaşam deneyimi gibi insana ait özelliklerin teknoloji tarafından karşılanamayacağını belirtiyor.Yapay zekânın sağlık, bilim ve eğitim dahil farklı alanlarda önemli katkılar sağlayabileceğini söyleyen Tarhan, etik kuralların yeterli olmadığı durumlarda yanlış yönlendirme ve bilgi kirliliği gibi sorunların ortaya çıkabileceğine işaret ediyor.
Beyin Sağlığı İçin Günlük Alışkanlıklar Önemli
Beyin sağlığının çocukluk döneminden başlayarak korunması gerektiğini ifade eden Prof. Dr. Nevzat Tarhan, kaliteli uyku ve düzenli fiziksel aktivitenin günlük yaşamın parçası olması gerektiğini belirtiyor.Omega-3 yönünden zengin beslenme, yeni bilgiler öğrenme ve sosyal ilişkileri güçlendirme de zihinsel performansı destekleyebilecek alışkanlıklar arasında gösteriliyor.
Yeni hobiler edinmek, yabancı dil öğrenmek, müzikle ilgilenmek ve farklı deneyimlere açık olmak beynin yeni bağlantılar kurmasına katkı sağlayabiliyor.Tarhan, teknolojinin hayatı kolaylaştıran araç olarak kullanılması gerektiğini ifade ederken, karar verme sürecinin merkezinde insanın bulunmasının önem taşıdığını aktarıyor.Dijital cihazların tamamen hayatın dışına çıkarılması yerine kontrollü kullanılması, ekran dışındaki sosyal ve fiziksel faaliyetlere de günlük yaşamda yer verilmesi tavsiye ediliyor.
